ชมพูนุทคลินิก คลินิกความงาม นครปฐม

เชื้อราจากแมวหรือสุนัขติดคนได้ไหม? หากสัตว์เลี้ยงมีผื่นควรระวังอะไร

เชื้อราจากแมวหรือสุนัขติดคนได้ไหม? หากสัตว์เลี้ยงมีผื่นควรระวังอะไร

เชื้อราจากแมวหรือสุนัขติดคนได้ไหม เชื้อราผิวหนังบางชนิดจากแมวหรือสุนัขสามารถติดต่อมาสู่คนได้จริง โดยเฉพาะเชื้อราในกลุ่ม Dermatophytes ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคที่หลายคนเรียกว่า “กลาก” หรือ Ringworm แต่มีเรื่องหนึ่งที่อยากให้เข้าใจก่อนคือ ถ้าเห็นแมวหรือสุนัขมีขนร่วง ผิวแดง มีขุย หรือเกาบ่อย ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นเชื้อราทุกครั้ง เพราะโรคผิวหนังของสัตว์มีได้หลายสาเหตุ

หัวข้อบทความ

ในทางกลับกัน ถ้าคนในบ้านเริ่มมีผื่นเป็นวงแดง คัน หรือลอก หลังจากสัตว์เลี้ยงมีปัญหาผิวหนัง ก็เป็นประวัติที่ควรแจ้งทั้งแพทย์ที่ดูแลคนและสัตวแพทย์ที่ดูแลสัตว์ Ringworm สามารถแพร่ระหว่างคนกับสัตว์ รวมถึงผ่านสิ่งของหรือพื้นผิวที่มีเชื้อปนเปื้อนได้

เชื้อราจากแมวหรือสุนัขติดคนได้ไหม

เชื้อราที่พูดถึงในบทความนี้คือ Dermatophytosis หรือ Ringworm ไม่ได้หมายถึงเชื้อราทุกชนิดที่พบในสัตว์ Dermatophytes เป็นเชื้อราที่ชอบบริเวณที่มีเคราติน เช่น ผิวหนัง เส้นขน และเล็บ เชื้อที่เกี่ยวข้องกับสัตว์เลี้ยงมีได้หลายชนิด โดยหนึ่งในชนิดที่พบสัมพันธ์กับแมวและสุนัขคือ Microsporum canis ในแมว เชื้อนี้เป็นสาเหตุสำคัญของ Dermatophytosis และสามารถติดต่อมาสู่คนได้ผ่านการสัมผัสตัวสัตว์ ขน หรือสิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อ

คำว่า Ringworm อาจทำให้หลายคนเข้าใจผิดว่ามีพยาธิหรือหนอนอยู่ใต้ผิว แต่จริง ๆ แล้วเป็นการติดเชื้อรา ชื่อ “ring” มาจากลักษณะผื่นของคนบางรายที่เกิดเป็นวง

เชื้อราจากแมวหรือสุนัขติดคนได้อย่างไร

ทางที่เข้าใจง่ายที่สุดคือการสัมผัสโดยตรง เช่น อุ้ม กอด เล่นกับสัตว์ หรือสัมผัสบริเวณผิวและขนที่มีเชื้ออยู่ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะต้องสัมผัสผื่นโดยตรงทุกครั้ง เพราะเชื้อสามารถอยู่กับเส้นขนหรือปนเปื้อนในสิ่งแวดล้อมได้ ของใช้ที่เกี่ยวข้องกับสัตว์ก็มีส่วนได้ เช่น ที่นอน ผ้าห่ม อุปกรณ์แปรงขน หรือพื้นผิวที่สัตว์สัมผัสเป็นประจำ

Ringworm สามารถติดต่อผ่านสัตว์ที่ติดเชื้อและสิ่งของที่มีเชื้อปนเปื้อนได้ ส่วนข้อมูลทางสัตวแพทย์ก็พบว่าเส้นขนและสะเก็ดผิวที่มีเชื้อสามารถเป็นแหล่งแพร่กระจายได้ อย่างไรก็ตาม การสัมผัสสัตว์ที่มีเชื้อไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะติด การเกิดโรคยังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น สภาพผิว อายุ สุขภาพโดยรวม ภูมิคุ้มกัน และลักษณะของการสัมผัส

ถ้าแมวหรือสุนัขมีเชื้อรา จะเห็นเป็นวงเหมือนในคนไหม

เวลาเชื้อราขึ้นในคน เรามักนึกถึงผื่นแดงเป็นวง มีขุยบริเวณขอบ และอาจมีอาการคัน แต่ในแมวหรือสุนัข ลักษณะอาจต่างออกไป สิ่งที่พบได้ เช่น ขนร่วงเป็นหย่อม ขนหัก ผิวเป็นขุย มีสะเก็ด ผิวแดง หรือมีตุ่มบางชนิด อาการคันก็มีได้ตั้งแต่น้อยจนถึงมาก จึงใช้คำว่า “ขนร่วงเป็นวง” เพียงอย่างเดียววินิจฉัยไม่ได้

โดยเฉพาะแมว ขนร่วงหรือมีผื่นสามารถเกิดจากสาเหตุอื่นได้อีกมาก เช่น ภูมิแพ้ ปรสิต การอักเสบ หรือปัญหาผิวหนังชนิดอื่น จึงไม่ควรเห็นสัตว์ขนร่วงแล้วสรุปทันทีว่าเป็นเชื้อรา

ถ้าสัตว์เลี้ยงดูปกติ ยังมีโอกาสเกี่ยวข้องกับเชื้อราไหม

เรื่องนี้ค่อนข้างซับซ้อน บางครั้งสัตว์อาจมีรอยโรคเล็กมากจนเจ้าของไม่ได้สังเกต หรือมีเชื้ออยู่บนขนโดยที่อาการไม่เด่นชัด นอกจากนี้ การตรวจพบเชื้อบนขนก็ไม่ได้แปลว่าสัตว์ทุกตัวกำลังมีโรคอยู่จริง เพราะสัตว์อาจมีการปนเปื้อนเชื้อจากสิ่งแวดล้อมได้เช่นกัน นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมสัตวแพทย์อาจต้องดูทั้งลักษณะผิวหนัง เส้นขน ประวัติ และใช้การตรวจเพิ่มเติมเมื่อจำเป็น แทนที่จะดูจากรูปหรือขนร่วงเพียงอย่างเดียว

ถ้าคนติดเชื้อราจากสัตว์ ผื่นจะเป็นแบบไหน

ในคน เชื้อราที่ผิวหนังมักทำให้เกิดผื่นแดงหรือผื่นที่มีขุย และบางรายค่อย ๆ ขยายเป็นวงออกด้านนอก อาจมีอาการคันร่วมด้วย แต่ไม่ใช่ทุกคนต้องมีอาการเหมือนกัน อาการของ Ringworm มักเริ่มประมาณ 4 ถึง 14 วันหลังสัมผัสเชื้อ แต่ระยะเวลานี้ไม่สามารถใช้ยืนยันได้ว่าผื่นเกิดจากสัตว์เลี้ยงแน่นอน ถ้าเป็นบริเวณหนังศีรษะ ลักษณะอาจต่างจากผื่นที่ลำตัว เช่น มีขุยหรือมีเส้นผมหักและผมร่วงเป็นหย่อม ซึ่งควรได้รับการประเมินมากกว่าการเลือกยาทาเอง

ถ้ามีผื่นหลังเล่นกับแมว แปลว่าติดเชื้อราจากแมวหรือไม่

ประวัติสัมผัสแมวหรือสุนัขที่มีปัญหาผิวหนังทำให้เรานึกถึงเชื้อราจากสัตว์มากขึ้น แต่ผื่นในคนมีได้หลายสาเหตุ ผื่นผิวหนังอักเสบ แพ้หรือระคายเคือง แมลงกัด รวมถึงโรคผิวหนังชนิดอื่นก็อาจเกิดขึ้นหลังจากสัมผัสสัตว์ได้ ดังนั้น สิ่งที่มีประโยชน์คือดูร่วมกันว่า สัตว์มีปัญหาผิวหนังจริงหรือไม่ มีสัตว์ตัวอื่นในบ้านมีอาการหรือไม่ คนในบ้านมีผื่นคล้ายกันมากกว่าหนึ่งคนหรือไม่ ผื่นเกิดที่บริเวณใด ผื่นมีขุย ขยายวง หรือเปลี่ยนแปลงอย่างไร เคยใช้ยาอะไรกับผื่นมาก่อนหรือไม่ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยแยกสาเหตุได้มากกว่าการใช้ประโยคว่า “เล่นกับแมวแล้วเป็นผื่น ดังนั้นต้องติดเชื้อราจากแมว”

ถ้าสัตว์เลี้ยงมีผื่น ควรทำอย่างไรก่อน

ถ้าสงสัยว่าแมวหรือสุนัขอาจมีปัญหาเชื้อรา ควรให้สัตวแพทย์ประเมิน เหตุผลไม่ใช่เพียงเพราะเรื่องการติดต่อมาสู่คน แต่เพราะผิวหนังของสัตว์มีโรคหลายชนิดที่หน้าตาคล้ายกัน และการดูจากรูปอย่างเดียวอาจแยกไม่ได้ สัตวแพทย์อาจประเมินลักษณะผิวและขน รวมถึงพิจารณาการตรวจขน สะเก็ดผิว การใช้ Wood’s lamp หรือการตรวจหาเชื้อด้วยวิธีอื่นตามความเหมาะสม ไม่ควรนำครีมหรือยาของคนไปทาสัตว์เอง เพราะสัตว์แต่ละชนิดมีข้อจำกัดในการใช้ผลิตภัณฑ์ต่างกัน และการเลียผลิตภัณฑ์บางชนิดอาจสร้างปัญหาเพิ่มเติมได้ ในทางกลับกัน หากคนมีผื่น ก็ไม่ควรนำยาของสัตว์มาใช้กับผิวคน

ระหว่างที่ยังไม่รู้ว่าสัตว์เป็นเชื้อราหรือไม่ ควรระวังอย่างไร

ถ้าสัตว์มีผื่นหรือขนร่วงที่ยังไม่ทราบสาเหตุ ไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนกหรือแยกสัตว์ออกจากบ้านทันที แต่ควรลดการสัมผัสบริเวณผิวที่ผิดปกติจนกว่าจะทราบสาเหตุ หลังจับหรือดูแลสัตว์ควรล้างมือด้วยสบู่และน้ำ

ถ้าจำเป็นต้องสัมผัสสัตว์ที่ได้รับการยืนยันว่ามี Ringworm CDC แนะนำให้สวมถุงมือและเสื้อแขนยาวระหว่างดูแล ล้างมือหลังสัมผัส ทำความสะอาดบริเวณที่สัตว์อยู่เป็นประจำ และทำความสะอาดสิ่งของหรือเครื่องนอนตามคำแนะนำที่เหมาะสม สัตว์ตัวอื่นที่อยู่ร่วมกันก็ควรได้รับการพิจารณาตรวจจากสัตวแพทย์ด้วย เพราะการสัมผัสใกล้ชิดกันสามารถทำให้เชื้อแพร่ระหว่างสัตว์ได้

ต้องทิ้งที่นอน พรม หรือของใช้ของสัตว์ทั้งหมดไหม

ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องทิ้งทุกอย่าง สิ่งสำคัญคือการลดเส้นขนและสะเก็ดผิวที่ปนเปื้อนในสิ่งแวดล้อม การดูดฝุ่นบริเวณที่สัตว์อยู่บ่อย ๆ ซักสิ่งทอที่สามารถซักได้ และทำความสะอาดพื้นผิวตามคำแนะนำของสัตวแพทย์หรือคำแนะนำด้านสาธารณสุขมีประโยชน์มากกว่า

แนะนำให้ดูดฝุ่นบริเวณที่สัตว์ใช้เป็นประจำ และทำความสะอาดพื้นผิวกับเครื่องนอนอย่างเหมาะสมเมื่อสัตว์ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น Ringworm ไม่ควรผสมน้ำยาทำความสะอาดหลายชนิดเข้าด้วยกัน เพราะสารบางชนิดสามารถเกิดปฏิกิริยาที่เป็นอันตรายได้

ถ้ามีสัตว์หลายตัวในบ้าน ต้องแยกทั้งหมดไหม

ถ้าพบ Ringworm ในสัตว์ตัวหนึ่ง สิ่งที่ควรทำคือแจ้งสัตวแพทย์ว่ามีสัตว์ตัวอื่นอาศัยอยู่ร่วมกัน เพราะอาจต้องประเมินเพิ่มเติมว่าแต่ละตัวมีความเสี่ยงหรือมีอาการหรือไม่ แนะนำว่าหากสัตว์ตัวหนึ่งได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น Ringworm ควรพิจารณานำสัตว์เลี้ยงตัวอื่นไปตรวจด้วย การจัดพื้นที่สำหรับสัตว์ที่มีเชื้ออาจช่วยลดการกระจายเชื้อในบ้าน แต่ต้องทำโดยคำนึงถึงความเหมาะสมและสวัสดิภาพของสัตว์ด้วย

ถ้าคนในบ้านเริ่มมีผื่น ควรดูอะไร

ถ้ามีผื่นหลังสัตว์เลี้ยงได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเชื้อรา อย่าเพิ่งสรุปว่าต้องเป็นโรคเดียวกัน ลองสังเกตว่าผื่นขยายหรือไม่ มีขุยหรือไม่ คันหรือเจ็บ มีหลายตำแหน่งหรือไม่ และเริ่มเป็นหลังสัมผัสสัตว์ประมาณช่วงใด ข้อมูลที่สำคัญอีกอย่างคือ สัตวแพทย์วินิจฉัยสัตว์ว่าเป็นอะไร ถ้ามีผลตรวจหรือชื่อโรคของสัตว์ ควรแจ้งแพทย์ด้วย เพราะคำว่า “สัตว์เป็นเชื้อรา” กว้างมาก และเชื้อราบางชนิดไม่ได้แพร่จากสัตว์มาสู่คนแบบเดียวกัน

เชื้อราจากสัตว์กับเชื้อราที่คนติดกันเองเหมือนกันไหม

อาการสามารถคล้ายกันมาก สิ่งที่ต่างกันคือแหล่งของเชื้อ Dermatophytes บางชนิดสัมพันธ์กับคน บางชนิดสัมพันธ์กับสัตว์ และบางชนิดพบในสิ่งแวดล้อม ตัวอย่างเช่น Microsporum canis มีความสัมพันธ์กับแมวและสุนัขและสามารถทำให้เกิด Tinea corporis ในคนได้ แต่การดูผื่นด้วยตาไม่ได้บอกได้เสมอว่าเชื้อมาจากสัตว์หรือจากคน ประวัติการสัมผัสและการตรวจเพิ่มเติมจึงมีความสำคัญในบางกรณี

ถ้าคนกับสัตว์เป็นพร้อมกัน ต้องดูแลแค่คนใดคนหนึ่งไหม

ถ้ามีการยืนยันว่าเป็น Dermatophytosis ทั้งในคนและสัตว์ การมองเฉพาะฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจทำให้ยังมีแหล่งเชื้ออยู่ในบ้าน คนควรได้รับการประเมินโดยบุคลากรทางการแพทย์ ส่วนสัตว์ควรได้รับการดูแลโดยสัตวแพทย์ ไม่ควรใช้ยาเดียวกันร่วมกันหรือปรับการดูแลของอีกฝ่ายด้วยตัวเอง การจัดการสิ่งแวดล้อมและสัตว์ตัวอื่นที่อยู่ร่วมกันก็เป็นส่วนหนึ่งของการลดโอกาสสัมผัสเชื้อซ้ำ

ผื่นแบบไหนในคนที่ไม่ควรปล่อยดูเองนาน

ถ้าผื่นค่อย ๆ ลาม มีหลายตำแหน่ง เป็นบริเวณหนังศีรษะ มีผมร่วงร่วมด้วย หรือใช้วิธีดูแลเดิมแล้วไม่ดีขึ้น ควรได้รับการประเมิน หากมีอาการเจ็บมาก บวม ร้อน มีหนอง มีไข้ หรือผื่นเปลี่ยนแปลงเร็ว ก็ไม่ควรสรุปว่าเป็นเชื้อราธรรมดาจากสัตว์ ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องก็ควรให้ความสำคัญกับการประเมินตั้งแต่ต้นมากกว่าการลองดูแลเองเป็นเวลานาน

"มีปัญหาผิว ไม่ได้แปลว่าต้องเลิกเลี้ยงน้องหมาน้องแมว"

ถ้าช่วงนี้เรามีผื่น หรือคุณหมอสงสัยว่าอาจมีปัจจัยเกี่ยวข้องกับน้องหมาน้องแมว สิ่งสำคัญคือไม่ต้องรีบคิดว่า “งั้นคงต้องเลิกเลี้ยงแล้ว” เพราะปัญหาผิวจากสัตว์เลี้ยงมีได้หลายแบบ และไม่ได้หมายความว่าน้องเป็นต้นเหตุทุกครั้ง บางกรณีอาจเกี่ยวกับเชื้อรา บางกรณีอาจเป็นภูมิแพ้ การระคายเคือง หรือเป็นผื่นคนละสาเหตุกันเลยก็ได้ ถ้าน้องมีขนร่วง มีผื่น หรือเกาผิดปกติ แนะนำให้พาไปให้สัตวแพทย์ตรวจ ส่วนเราถ้ามีผื่นก็ควรให้แพทย์ประเมินแยกกัน ระหว่างนี้ยังใช้ชีวิตกับน้องได้ เพียงดูแลความสะอาด ล้างมือหลังเล่นกับน้อง หลีกเลี่ยงการสัมผัสบริเวณที่น้องมีผื่น และซักที่นอนหรือของใช้ของน้องตามความเหมาะสม

ส่วนใหญ่เป้าหมายไม่ใช่ “แยกคนกับสัตว์ออกจากกัน” แต่คือหาสาเหตุให้ชัด แล้วดูแลทั้งเราและน้องให้เหมาะสม

ดังนั้น สิ่งสำคัญที่สุดคือ น้องหมาน้องแมวยังเป็นสมาชิกในบ้านเหมือนเดิม เพียงช่วงที่มีปัญหาผิว เราอาจต้องช่วยกันระวังมากขึ้นอีกนิดเท่านั้นค่ะ

 

สรุป เชื้อราจากแมวหรือสุนัขติดคนได้ไหม

ได้ โดยเฉพาะ Dermatophytosis หรือ Ringworm ซึ่งเกิดจากเชื้อราในกลุ่ม Dermatophytes และสามารถแพร่จากสัตว์มาสู่คนผ่านการสัมผัสผิว ขน หรือสิ่งของที่มีเชื้อปนเปื้อนได้ แต่สิ่งที่ไม่ควรทำคือเห็นสัตว์ขนร่วงแล้วสรุปว่าเป็นเชื้อรา หรือเห็นคนมีผื่นหลังเล่นกับสัตว์แล้วสรุปว่าติดเชื้อจากสัตว์แน่นอน สัตว์มีผื่นได้จากหลายสาเหตุ และผื่นในคนก็มีหลายโรคที่ดูคล้ายเชื้อรา ถ้าสัตว์เลี้ยงมีผื่นหรือขนร่วงที่ผิดปกติ ควรให้สัตวแพทย์ประเมิน ระหว่างนั้นล้างมือหลังสัมผัส ลดการสัมผัสบริเวณผิวที่ผิดปกติ และดูแลความสะอาดของพื้นที่กับของใช้ของสัตว์ ถ้าคนในบ้านเริ่มมีผื่นด้วย ควรแจ้งประวัติเรื่องสัตว์เลี้ยงให้ผู้ที่ประเมินผื่นทราบ เพราะเป็นข้อมูลที่ช่วยแยกสาเหตุได้มากกว่าการดูรูปร่างของผื่นเพียงอย่างเดียว

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับเชื้อราจากแมวหรือสุนัขติดคนได้ไหม

สุนัขมีผื่นแล้วคนในบ้านมีผื่นวงแดงพร้อมกัน เกี่ยวกันไหม

มีความเป็นไปได้ โดยเฉพาะหากสัตว์ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น Dermatophytosis แต่ยังควรประเมินผื่นของคนแยกต่างหาก เพราะผื่นวงแดงไม่ได้หมายถึงเชื้อราทุกครั้ง

ไม่จำเป็น การสัมผัสเพิ่มโอกาสได้รับเชื้อ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่สัมผัสจะเกิดโรค ปัจจัยของแต่ละคน เช่น สภาพผิว อายุและภูมิคุ้มกันก็มีส่วนเกี่ยวข้อง

โดยทั่วไปไม่ใช่เหตุผลที่ต้องเลิกเลี้ยง สิ่งสำคัญคือให้สัตวแพทย์ประเมิน ดูแลสัตว์ตามความเหมาะสม ลดการแพร่เชื้อในบ้าน และเพิ่มความระมัดระวังกับสมาชิกที่มีความเสี่ยงสูง